# uì台語看漢語系ê音轉

**URL:** <https://chiahpa.be/t/ui-e/679>\
**Category:** 台語文 Tâi-gí-bûn\
**Created:** [2021 正月 29 04:52 UTC](https://chiahpa.be/t/ui-e/679 "2021-01-29T04:52:32Z")\
**Posts on this page:** 6\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![hansioux](https://chiahpa.be/user_avatar/chiahpa.be/hansioux/32/38_2.png) [@hansioux](https://chiahpa.be/u/hansioux)\
**Post date:** [2021 正月 29 04:52 UTC](https://chiahpa.be/t/ui-e/679/1 "2021-01-29T04:52:33Z")

</div>

先來講a、e、oo韻母ê字發生 k \> ɕ 這個現象。k \> ɕ 佇漢語變化ê過程中算定定出現。Ná tshin-tshiūnn俠、下、溪、閒、夏、瑕、暇等字攏經過仝款ê音變。午、許、滸三個字ê北京話發音差足濟。佇台語內有 gōo, khóo, hóo 等講法。

我感覺音轉過程是：  
ng \> g \> k \> kh\> h\> ɕ \> Ø

```auto
ngoo → goo → koo → khoo → hoo → hu → Øu 
          ↘ ɕio → ɕio → ɕiu → ɕyü
```

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![CteaX55](https://chiahpa.be/user_avatar/chiahpa.be/cteax55/32/383_2.png) [@CteaX55](https://chiahpa.be/u/CteaX55)\
**Post date:** [2021 正月 30 00:08 UTC](https://chiahpa.be/t/ui-e/679/2 "2021-01-30T00:08:28Z")

</div>

若我理解無毋著，「午、許、滸」ê關係是：

- 午 是 許 ê 聲符
- ~~許 是 滸 ê 聲符~~ 午 (mā)是 滸 ê 聲符

咱來看覓遮三ê字ê上古擬音：

- [午](https://ytenx.org/dciangx/dzih/%E5%8D%88/) - ŋaːʔ
- [許](https://ytenx.org/dciangx/dzih/%E8%A8%B1/) - hŋaʔ
- [滸](https://ytenx.org/dciangx/dzih/%E6%BB%B8/) - hŋaːʔ

毋是「午 置 許 內底 對uì ng- 變作 x-」，是「許 the̍h 午 ê ŋaːʔ 入來做韻母」，後來 [ŋ] 置「許」佮「滸」內底無去，所以遮兩字變作「h- (x-)」。

俠、下、夏、瑕、暇 佮面頂三ê字無共款，遮五ê字ê聲母是「匣」（[ɣ] gh-）。「匣」gh後來ê變化有：

```auto
     ↗ kh
 [ɣ] gh → g → k
     ↘ x / h → ∅

```

- g - 何giâ、荷giâ
- x (h) - 行hīng、華行xing²
- k - 下kē、行kiâⁿ
- kh - (雄雄想未起來有哪tó幾ê字)
- ∅ - 學o̍h、丸uân、華丸uan² ← 未少 [h] 會置語言ê演變中無去、無愛發音，法語就是隻ê好例。

* * *

[k]行牴著[i]/[y]轉[ɕ]基本上是：

- k → c → t͡ɕ （華語：見）
- kʰ → cʰ → t͡ɕʰ （華語：契）
- x → ç → ɕ （華語：曉）
- ŋ (ng) → ɲ / ɟ → ȵ / j → n / ∅（華語：牛 / 疑）
- ɣ → ʝ → j → ∅ （台語：學、丸、閑；華語：學、丸）

有隻屑á較"奇怪"，無照規矩來，譬如講：梟（k→xɕ華/h台 ）、溪（kh→xɕ華）。

「閒閒無載誌」ê「閒kăn平」（本來ê「間」）是古早儂 the̍h 來取代「閑ɣăn平」ê，所以應該寫作「閑閑無載誌」。

* * *

【參考用】遮三ê字ê《廣韻》發音（ver 高本漢）：

- 午 - 五 (疑古切) ŋuo上 → 台： ngóo / gōo vs 華： wu³
- 許 - 許 (虚吕切) xi̯wo上 → 台： hí (hú) / khóo vs 華： sy³ (xy³)
- 滸 - 虎 (呼古切) xuo上 → 台： hóo vs 華： xu³ (hu³)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![hansioux](https://chiahpa.be/user_avatar/chiahpa.be/hansioux/32/38_2.png) [@hansioux](https://chiahpa.be/u/hansioux)\
**Post date:** [2021 正月 30 09:21 UTC](https://chiahpa.be/t/ui-e/679/3 "2021-01-30T09:21:05Z")

</div>

我較愛用Baxter-Sargat ê 上古擬音。/m-qʰˤaʔ/ 唸起來真趣味。

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![CteaX55](https://chiahpa.be/user_avatar/chiahpa.be/cteax55/32/383_2.png) [@CteaX55](https://chiahpa.be/u/CteaX55)\
**Post date:** [2021 正月 30 21:13 UTC](https://chiahpa.be/t/ui-e/679/4 "2021-01-30T21:13:57Z")

</div>

感謝舉薦！tha̍h-tú-á去查，揣著即ê pdf

> **[BaxterSagartOCbyMandarinMC2014-09-20.pdf](https://ocbaxtersagart.lsait.lsa.umich.edu/BaxterSagartOCbyMandarinMC2014-09-20.pdf)**
>
> 2.68 MB

若按ne，我後擺就會使置ytenx遐查著以後再來即ê pdf揣Baxter-Sargart ê版本，會使加即ê參考ah！

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![hansioux](https://chiahpa.be/user_avatar/chiahpa.be/hansioux/32/38_2.png) [@hansioux](https://chiahpa.be/u/hansioux)\
**Post date:** [2021 正月 31 02:47 UTC](https://chiahpa.be/t/ui-e/679/5 "2021-01-31T02:47:49Z")

</div>

我以前mā是佇pdf內底揣。結果發現大部份ê字佇英文wiktionary頂懸tō有

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![CteaX55](https://chiahpa.be/user_avatar/chiahpa.be/cteax55/32/383_2.png) [@CteaX55](https://chiahpa.be/u/CteaX55)\
**Post date:** [2021 正月 31 21:35 UTC](https://chiahpa.be/t/ui-e/679/6 "2021-01-31T21:35:32Z")

</div>

我用ytenx用各尚慣勢，攏未記得有Wiktionary ah！wwww 道謝~~
